De meeste stellen die bij mij voor het eerst komen, zijn moe en voelen zich machteloos. Niet alleen door de ruzies of de stiltes — maar door het gevoel dat ze al lang vastzitten. Dat ze hetzelfde gesprek steeds opnieuw voeren. Dat er iets mis is, maar dat ze niet precies kunnen zeggen wat. En soms ook: dat ze het gevoel hebben dat ze zelf het probleem zijn.
Dat laatste is waar we in de eerste fase van EFT mee beginnen. Want het probleem is niet jij. En het is ook niet je partner. Het probleem is het patroon tussen jullie. En dat patroon leren zien — écht zien — is het moeilijkste en tegelijk het meest bevrijdende wat er in therapie kan gebeuren.
De eerste fase heet de-escalatie. De naam zegt het al: we vertragen. We zoomen in. We kijken samen naar wat er in jullie relatie steeds opnieuw gebeurt — niet om schuld toe te wijzen, maar om het patroon een naam te geven.
Want zolang jullie in het patroon zitten, zien jullie alleen elkaars gedrag. Je ziet dat je partner zich terugtrekt. Of dat die kritisch wordt. Of dat de stiltes steeds langer duren. En op dat gedrag reageer jij — vanuit bescherming, vanuit pijn, vanuit een diep gevoel van onveiligheid. En zo draait de cirkel door.
In EFT noemen we dit jullie dans. Niet omdat het mooi is — maar omdat het een patroon is met vaste stappen. En die stappen herhalen zich, keer op keer, zonder dat jullie er bewust voor kiezen. Het patroon neemt het over.
Een van de eerste dingen die we in de therapiekamer doen, is de cirkel uitvragen. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Want het vraagt van jullie allebei om te stoppen met kijken naar de ander — en te beginnen met kijken naar jezelf.
Soms is de cirkel al zichtbaar in de kamer. Jullie zitten tegenover elkaar en ik zie het patroon al gebeuren — een spanning, een terugtrekking, een opmerking die net iets te hard aankomt. Dan zoom ik daarop in. Ik benoem wat ik zie: “Dit lijkt op wat er thuis ook vaak gebeurt. Klopt dat? Laten we dit moment samen uitwerken om jullie patroon beter te leren kennen.”
Soms is de cirkel niet direct zichtbaar. Dan nemen we een recent voorbeeld — een moment waarop het niet goed voelde tussen jullie. Een concrete situatie. En van daaruit gaan we langzaam terug: wat gebeurde er precies? Wat deed jij? En wat deed jij op dat moment van je partner?
Ik onderbreek daarbij regelmatig. Niet omdat ik jullie niet wil laten praten — maar omdat ik jullie wil helpen vertragen. “Laten we even bij dit moment blijven.” Want in de snelheid van een ruzie of een gesprek dat escaleert, gaan de belangrijkste dingen verloren. De vertraging is geen oponthoud — het is het werk zelf.
Als ik de emoties en het gedrag in de kamer zie, reflecteer ik die terug. Niet als oordeel, maar als spiegel. “Dat maakt je boos, lijkt het.” Of: “Dan ga jij je verdedigen en zeg je dingen als…” Daarmee help ik jullie zien wat er feitelijk gebeurt — zonder dat een van jullie het hoeft te winnen.
Daarna gaan we dieper. Ik vraag naar het eigen gedrag in de cirkel: als jij je zo voelt, wat doe jij dan? Hoe ziet dat eruit voor je partner?
En dan de sleutelvraag — de vraag die het meeste losmaakt: wat doet het gedrag van je partner met jóu van binnen? Als je partner wegloopt, wat gebeurt er dan bij jou? Als je partner verwijten maakt om tot je door te dringen, hoe voelt dat dan? Wat wordt er in jou geraakt?
Want dat is de laag waar het in EFT om gaat. Niet het gedrag — maar de gevoelens die onder het gedrag liggen. En onder die gevoelens: de hechtingsangsten en -behoeften die al zo lang niet zijn uitgesproken.
Ieder mens draagt bepaalde diepere angsten met zich mee in een relatie. Angsten die zelden hardop worden gezegd, maar die het gedrag in de cirkel voor een groot deel aansturen. Herken jij er één van?
De angst dat je niet belangrijk bent voor je partner. De angst dat die je zal verlaten. De angst dat je niet goed genoeg bent. De angst dat je partner niet echt van je houdt. Of de angst dat je in de steek wordt gelaten op het moment dat je het het hardst nodig hebt.
Deze angsten zijn geen zwakte. Ze zijn het logische gevolg van wat je hebt meegemaakt — in eerdere relaties, in je jeugd, in de momenten waarop je kwetsbaar was en de verbinding wegviel.
En tegenover die angsten staan de behoeften — de dingen die je diep van binnen het meest nodig hebt van je partner. De behoefte om belangrijk te zijn voor die ander. Om te weten dat je partner bij je blijft. Om te voelen dat je goed genoeg bent zoals je bent. Om erkend en gewaardeerd te worden. Om te weten: jij houdt van mij. Jij bent er voor mij.
Die behoeften worden in de cirkel zelden rechtstreeks uitgesproken. In plaats daarvan worden ze omgezet in gedrag — in aanvallen, in terugtrekken, in verwijten of in stiltes. En dat gedrag triggert de ander, die vanuit zijn of haar eigen angsten reageert. En zo draait de cirkel door.
In de therapie vragen we: waar ben jij diep van binnen bang voor als je partner zich zo gedraagt? Wat heb je eigenlijk van hem of haar nodig — als je eerlijk bent? Die vragen zijn soms confronterend. Maar ze zijn ook de sleutel.
De eerste fase vraagt iets wat voor veel mensen diep oncomfortabel is: vertragen op het moment dat alles in je schreeuwt om te reageren.
Want als je in het patroon zit, voelt je lichaam gevaar. Je hechtingssysteem slaat alarm. En dat systeem is oeroud — het reageert sneller dan je denkt. Voor je het weet ben je al in de aanval gegaan, of je hebt je al afgesloten — lang voordat je bewust een keuze hebt gemaakt.
Een van de moeilijkste onderdelen van fase één is ontdekken welke betekenis je geeft aan het gedrag van je partner. Want we reageren nooit alleen op wat er nu gebeurt. We reageren ook op wat dat gedrag voor ons betekent.
Stel: je partner neemt de telefoon op met een kortaf “ja” in plaats van “hallo”. Misschien deed je moeder dat vroeger ook — en was dat altijd een teken dat ze geïrriteerd was, dat je te veel was. Dan zit er in jouw reactie op je partner ook de pijn van vroeger verweven. De reactie in het nu draagt het gewicht van toen mee. Dit is niet zwak. Dit is menselijk. En het maakt het gesprek tussen jullie ongelooflijk ingewikkeld — want jullie praten over het heden, maar reageren vanuit het verleden.
Wat we in fase één ook vragen is iets wat enorm veel moed vraagt: wees kwetsbaar bij de persoon die je het meest heeft gekwetst. Zeg wat er in jou omgaat — niet wat de ander doet. Dat voelt gevaarlijk. Want het vertrouwen is geschaad. Maar het is de enige weg naar beweging.
Een van de grootste verschuivingen in fase één is het moment waarop een stel begint te zeggen: “We zitten er weer in.” Niet als verwijt — maar als constatering. Als bewustzijn.
Want zolang jullie het patroon niet kunnen benoemen, zijn jullie het patroon. Maar op het moment dat je midden in de chaos kunt zeggen “dit is onze cirkel” — dan staan jullie er even buiten. Dan kijken jullie er samen naar, in plaats van erin te verdwijnen. En in dat moment is er voor het eerst ruimte. Niet meteen voor verbinding, maar voor iets wat eraan vooraf gaat: begrip. Het besef dat jullie niet elkaars vijand zijn — maar dat jullie allebei gevangen zitten in iets wat groter is dan jullie beiden.
Dat moment is het begin van de ontspanning.
Als de de-escalatie zijn werk heeft gedaan — als jullie de cirkel kunnen herkennen en benoemen, als de intensiteit iets is afgenomen — dan verschuift het werk.
In de tweede fase gaan we dieper. Partners leren om de kwetsbare emoties die onder de cirkel liggen te delen met elkaar — en te ontvangen. De terugtrekkende partner leert om te blijven, ook als het spannend wordt. De aanvallende partner leert om zachter te worden als de ander zich opent. Achter de boosheid ligt gemis. Achter het terugtrekken ligt een diepe behoefte aan verbinding. Die lagen komen in fase twee naar boven — in een omgeving die veilig genoeg is geworden om ze te dragen.
In de derde fase verankeren jullie die nieuwe verbinding in het dagelijks leven. Jullie leren hoe je met oude pijnpunten omgaat vanuit de nieuwe veiligheid die er is. Jullie oefenen hoe je de weg terug vindt naar elkaar — ook op moeilijke momenten. Want afdwalen zullen jullie nog. Maar nu weten jullie hoe jullie thuiskomen.
De eerste stap zetten naar therapie is voor de meeste stellen al een drempel. Je weet niet wat je kunt verwachten. Je bent misschien bang voor wat er boven komt als je eindelijk stopt met rennen. En misschien vraag je je af of het nog wel zin heeft.
Maar ik geloof dit: de moed om te beginnen — om te zeggen “ik wil dit niet laten versloffen” — is dezelfde moed die uiteindelijk de verbinding herstelt.
In mijn praktijk Kracht in Relaties begeleid ik jullie door dit proces. Stap voor stap. Zonder oordeel. Met aandacht voor wat er écht speelt — in jullie, en tussen jullie. Plan een kennismaking of, als je het spannend vindt, kunnen we ook kort bellen. Het helpt vaak om al een stem te horen voordat je de keuze maakt.
Je hoeft niet “op het punt van breken” te zitten.
Juist eerder starten kan veel voorkomen.
Rianne Ruiter 
Weerdsingel Oostzijde 8, Utrecht
KvK: 83427597
Wil je inspiratie ontvangen?
Als je contact opneemt word je automatisch ingeschreven voor de nieuwsbrief.
Website door Rose Hulscher
